Abaza-Abhaz etnosu «Alashara» Yardımlaşma Uluslararası Birliği

Abaza Yazarlarının Kaderinde Edebiyat Enstitüsü’nün Yeri. Mikael Haciyeviç Çikatuyev: Edebiyat Enstitüsü’nün Duvarları Arasında

Литературный институт в судьбах абазинских писателей. Микаэль Хаджиевич Чикатуев: В стенах Литературного института


Bu makale Abaza yazarların talihlerinde Gorkiy adlı Edebiyat Enstitüsü’nün oynadığı rolü hakkında yazı dizisini devam ettiriyor.

 

Mikayel Çikatuyev Edebiyat Enstitüsü’ne girerken beş tane sınava tabii tutuldu: 1 ağustosta – kompozisyon, 3 ağustosta – Rus dili ve edebiyatı, 8 ağustosta – SSCB tarihi ve 10 ağustosta – coğrafya. Onların dördünü Abaza öğrenci “iyi” derece ile, kompozisyonu ise “yeterli” dereceli olarak geçmiş. Böyle notlarla sınavı geçerek, kendi türünde benzersiz olan enstitüyü kazanmış. Dahil edilme emri 24 ağustosta yayınlanmış: “Sanat yarışması ve giriş snavların sonuçları uygun olarak Gorkiy adlı Edebiyat Enstitüsü’nün asıl bölümün 1’nci sınavına dahil etmek: 12. Çikatuyev Mihail Haciyeviç’in şiir semineri”.

 

13 Eylül’de No:5626 öğrenci kimliğini verdiler, aynı gün ve aynı numara ile sınav defterini düzenleyerek öğrencilik hayatına başladı.

 

Edebiyat Enstitüsü’nün o zamanlar kendi öğrenci yurdu olmadığından, SSCB Litfond (Edebiyat Fonu) Moskova Podmoskovye’de (Peredelkino) yazarlara ait yazlık evleri kiralıyor ve öğrenciler oraya yerleştiriliyordu. Eğitim yılı tamamlanarak, öğrenciler tatil ve çalışma pratiğine gittiklerinde, yazarlar yaz aylarında için yazlık evlerine yerleşiyorlardı.

İlk iki seneyi Çikatuyev, Abhazlar Aleksey Gogua ve Volodya Ankvab ile birlikte Panferov’un yazlık evinde kaldılar. Sabahları öğrencileri iki tane büyük otobüs ile Moskova’ya getirilir, derslerden sonra geri götürülürdü. Perşembe günleri ünlü yazar, besteci, ressam, artistlerle toplantılar yapıldığında, otobüsler faaliyetin bitimine kadar onları beklerlerdi.

 

“Toplantılar çok ilginçti. Herhangi bir nedenle derslere girmeyen öğrenciler dahi mutlaka toplantılara katılırdı! Şolohov, Tvardovskiy, Erenburg, Vsevolod İvanov, Paustovkiy, Boris Çirkov, Semen Lipkin ve daha birçok kimseyi dinlemek çok ilgici çekici, değil mi! Bu tür yaratıcı, içten, çok güvenirli sohbetler Edebiyat Enstitüsü öğrencisine çok şey veriyorlar, hatta diyebilirim ki, onda hayatı boyunca devam edecek olan özel iç aydınlığı yakar ve uyandırırlardı.” diye, hatırlıyordu Mikayel Haciyeviç.

 

Daha sonra, 1958 yılında Litfond Moskova’nın Dobrolyubova sokağında kendi yedi katlı yurdunu inşa edince, öğrenciler oraya taşınarak, 18 km. karelik alanlı odalara tek kişilik olarak yerleştirildiler. Böyle şartlara MDU öğrencilerinin dahi sahip olmadığını belirtiyordu Çikatuyev.

 

Burada hakimiyet kuran yaratıcı ortamı şair şöyle hatırlıyordu: “Seherden diğer sehere kadar yurdumuz tam anlamıyla huzursuz edilmiş arı kovanını adırıyordu. Tüm açık pencerelerden şiir kelimeleri, satırları, şiirlerin kendileri dökülüyordu. Tüm yedi uzunca koridorda ise neler oluyordu?! Hemen buracıkta şiirler yazılıyor, şiirler okunuyor, şiirler reddediliyor ve kabul görüyordu, ve hepsi aynı derece sesli, açıkça, hiçbir kimseye aldırmadan! Edebiyat Enstitüsü’nün tek otoritesi – güzel, kabiliyetlice yazılan şiirlerdir!”

 

Şair bazı benzersiz derslere vurgu yapıyordu: “Enstitümüzde genel filoloji fakültelerinde okutulan dersler dışında, şiir teorisi, nesir teorisi, drama teorisi; dünya geneli müziğin tarihi, dünya geneli resimin tarihi, dünya geneli tiyatronun tarihi derslerini öğreniyorduk. Sınavlara örneğin P.İ. Çaykovsiy Konservuatuvarı’nda, Tretyakovkiy Sergisi’nde, A.S. Puşkun Resim Sanatları Müzesi’nde, Bahruşin Tiyatro Müzesi’nde girerdik. Puşkin Moskova Drama Tiyatrosu’nu ise biz Edebiyat Enstitüsü öğrencileri olarak kendimizin sayıyorduk: tiyatroya öğrenci kimliklerimiz ile girerdik.”

 

Aralık 1956 y. ilk kış yarı dönem sınavlarını (9 sınav) Çikatuyev “iyi” derece ile, fakat bir de süresinden önce geçince, 27 aralık ile 25 ocak arası tatil izni verilmişti. Ve ilerisinde de o aynı şekilde şiirleri üzerinde çalışmak üzere sanatsal izinleri alırdı.

 

İlk sınıftan sonra iki ay boyunca (temmuz – ağustos) Çikatuyev Moskova’da meskun evin inşaatında çalışma stajını düz işçi olarak yapmıştı. İkinci sınıftan sonra yaratıcı-üretim stajını Podolsk şehri dikiş makinaları fabrikasının çok tirajlı gazetesinde yapması planlanıyorken, Karaçay-Çerkesya Bölgesel Yazarlar Birliği’nin  Abaza Edebiyat Bölümü’nün dilekçesi ile Mikayel Abaza “Kommunizm Alaşara” (Komunizmin Işığı) gazetesinin redaksiyonunda çalışma imkanını bulmuştu. Üçüncü sınıfta Çikatuyev Kemerovo şehrin “Komsomolets Kuzbassa” gazetesine gönderilmiş, dördüncü sınıfta ise üç adet stajı yapmıştı: 1959 yılının 15 ile 20 ekim arası Voronej’de, 1960 yılının 22 ile 31 ocağı arasında Leningrad’da”, 1960 yılının yazında ise yeniden “Kommunizm Alaşara” (Çerkessk ş.) gazetesinde.

 

Çikatuyev enstitünün yönetimi ile iyi ilişkiler içerisindeydi ve buna özel sicciline de işlenen başarılı komsomol ve toplumsal çalışmadan dolayı 29 ekim 1958 y. No:206-a emri şahitlik etmektedir. Bir de 6 nisan 1960 y. enstitü müdürü, parti bürosu sekreteri ve çalışma komitesi başkanı tarafından imzaya hazırlanan karaktestiği de saklanmıştır:

 

“Yoldaş Çikatuyev Mihayil Haciyeviç 1956 y. eylülden şimdiye dek A.M. Gorkiy Edebiyat Enstitüsü’nün Şiir Bölümü’nde okuyor.

 

Derslerinde başarılıdır. Mesleğinde aktiftir. Yazıları Karaçay-Çerkes Özerk Bölgesi’nin sürekli yayınında yayınlanmıştır.

 

Toplumsal çalışmalara aktif olarak katılmaktadır. VLKSM üyesi ve yurdun öğrenci komitesi üyesi olmuştur. Toplumsal aktifliğinden dolayı teşekkür emrine laik görülmüştür.

 

Yurtdışı gezisi olarak Etyopya’ya gönderilmesi tavsiye edilmektedir.”

 

Çok sayıda toplantı ve sohbetler esnasında Mikayel Haciyeviç bir defa olsun Etyopa gezisinden bahsetmedi. Herhalde, idare onu yurt dışı iş gezisine göndermeyi düşünüyor, belgelerini hazırlıyordu, fakat bazı bilinmeyen nedenlerden söz konusu gezi gerçekleşmemiştir. Öyle görünüyor ki, karakteristiğe ihtiyaç olmamış ve imzalanmadan kalmıştır.

 

Edebiyat Enstitüsü’nde beş yıllık eğitimi süresinde Çikatuyev 89 sınavı geçmiştir. Onlardan 8 dersten “yeterli”, 19 – “iyi” ve 3 – “pekiyi” notlarını almıştır. İlaveten, “İnjiç’in Melodileri” diploma çalışmasını hazırlamış ve 9 mart 1961 y. savunmasını yaparak “pek iyi” dereceyi hak etmiştir, 6 haziranda Rus ve sovyet edebiyatı üzerine devlet sınavını “iyi” notu ile, 20 haziranda – diyalektik ve tarihi diyalektizm devlet sınavını da “iyi” notu ile geçmiştir. Aynı günde Devlet Sınav Komisyonu’nun kararı ile Edebiyat çalışanı ihtisasına uygun görülmüş, 3 gün sonra – 23 haziran 1961 yılında Edebiyat Enstitüsü’nü başarılı olarak tamamlama No: 514906 diploması verilmiştir. 

 

1961 yılı Mikayel Haciyeviç’in özel ve sanat hayatında olaylar yönünden zengin olarak geçmiş: “İnjiç’in Melodileri” adında ikinci şiir mecmuasının yayınlanmış, Karaçay-Çerkes Eğitim Enstitüsü’nde çalışmaya başlamış, evlenmiş ve ilk çocuğu Azamat doğmuştur. “Böylece, 1961 yılını hayatımın en mutlu yıllarından biri olarak sayıyorum” diye, şair öğrencilik hayatının anlatımını bu şekilde tamamlamıştır.