Abaza-Abhaz etnosu «Alashara» Yardımlaşma Uluslararası Birliği

Abaza Yazarların Kaderinde Edebiyat Enstitüsü. Mikael Haciyeviç Çikatuyev: “Edebiyat Enstitüsü’ne mutlaka kabul edilmeli!”

Литературный институт в судьбах абазинских писателей. Микаэль Хаджиевич Чикатуев: «Принять… в Литинститут непременно!»


 

M. Çikatuyev, “Poyuşee Serdtse” (Moskova, 2010) adlı tercüme eserlerin mecmuasına dahil edilen sanatsal biyografisindе hatırladığına göre Stavropol Pedagoji Enstitüsü’nün birinci sınıf öğrencisiyken, “Molodoy Leninets” gazatesine bünyesinde edebiyat toplumunun başkanlığı yapan Vladimir Gneuşev, üst sınıf öğrencilerden İgor Romanov’un da yardımıyla şiirlerinin mota-mot çevirisini yapıp, Edebiyat Enstitüsü’nün yarışmasına göndermişler. Daha ileriki olaylar özgeçmişinde şöyle anlatılıyor:

“Aylar geçti. Sınıfı tamamladık. Ve bizi, ikinci sınıf öğrencileri kurutulmuş otun toplanması için (sınavları geçtikten hemen sonra!) artık sovhoza göndermiş bulunuyorlardı. Çok güzel hatırlıyorum: 20 haziranda biz sovhozda bulunuyor, at biçerleri ile biçilmiş kurumuş otu topluyorduk. Düz, büyükçe saha. At tırmığının yaylı banketinde oturuyor, sevinçli olarak otu topluyor, onu düzgün paralel sıralara diziyorum. Ve bu at tırmığında tam bir ay çalıştım – 20 hazirana kadar. 20 hazirandaysa, sanırım saat 10 civarlarında yanıma sınıf arkadaşlarım Saşa Lagunov ve Vladik Ostankoviç gürültü içerisinde, koşarak geldiler. Yüzleri çok sevinçliydi, demek müjdeli haberi getirdiler! Atları durdurdum ve kırmığın oturağından neşe içerisinde indim! Mişa! Mişa! diye bağırıyordu her ikisi tek ağızdan: “Stavropol’e, dekanlığa hemen gitmen gerekiyor. Edebiyat Enstitüsü’nün sanat yarışmasını geçtin ve 27 haziranda Moskova’da olmalısın.” dediler”  Hiç vakit kaybetmeden, aynı gün Stavropol’e, oradan da öz köyü İnjiç-Çukun’a varmış ve annesiyle müjdeyi paylaşmış. Annesi haberi dinlemiş, ineğini satmış, iki yüz rubleyi vererek, yolculuk öncesi nasihatlerde bulunmuş. Buyurulduğu gibi, 27 haziranda Çikatuyev artık Edebiyat Enstitüsü’nün sınıflarından bir tanesinde, mülakatı yapan şair Aleksandr Kovalenkov’un önünde oturuyordu.  Mülakat, kazanmak için gelen öğrenciler için sanat yarışmasından sonra mutlaka geçilmesi gereken bir çeşit sınavın ikinci aşamasıdır ve onda onların eğitim seviyesi ve de edebi kabiliyetlerinin olup-olmadığı belirleniyor. Sohbet sonrası öğretim üyesi (Kovalenkov Edebiyat Enstitüsü’nün şiir seminerinin başkanıydı) düşüncesini Sanat Bölümüne yazılı şekilde iletmişti. Çikatuyev’in sonradan öğrendiği üzere Kovalenkov’un kendi hakkındaki düşüncesi birkaç satıra sıvmıştı: “Ciddi, düşünce sahibi dağlı genç; hemen belli oluyor ki, şiir kıvılcımı onda parlıyor; Puşkin ve Lermontov’un Kafkasya’sını seviyor. Lev Tolstoy’u dahi okumuştur! “Haci Murat” hakkında ilginç konuşuyordu. Sanırım, kabul edilmesi yararlı olacaktır.” Aynı Sanat Bölümü’nde Çikatuyev sanat yarışmasına gönderdiği şiirlerle ilgili olumlu değerlendirmeleri de öğrenmiş oldu. Onu yazan şairler Vasiliy Juravlev ve Stepan Şipaçev idi. İkinci eksper eleştiri yazısını şu şekil mutlak tavsiye ile tamamlamıştı: “Mikael Çikatuyev’i mutlaka kabul etmeli! Bu ibarenin altını Stepan Petroviç kırmızı kalem ile iki defa çizmişti...” diye yazıyordu hatıralarında şair. Mülakattan sonra geleneksel giriş sınavların sırası gelmiş ve öğrenci onları da başarılı bir şekilde geçerek, birinci sınıfa kabul edilmişti.

 

Şu şekil ayrıntı da yeteri derece önemlilik arzediyor: o sene sanat yarışmasına 3000 kişi eserlerini göndermiş, onlardan ancak 116’sı seçilmiş, 86 kişi de sınavlardan sonra elenmiş ve sadece 30 kişi kalmıştı. “Senelik Edebiyat Enstitüsü’ne dahil edilen sabit öğrenci sayısı 30 kişidir. Tüm Sovyetler Birliği’nde 30 kişi! Ve dağlık köy genci olan bana bu Karaçay-Çerkesya tarihinde bir ilki gerçekleştirerek, bu gizemli sayıya dahil olmak nasip oldu! Ve ben, tabii ki, gururlu ve mutluydum! Ve diğer 29 kişiden geri kalmayarak, derslerimde başarılı olmaya çalışıyordum. Çünkü tek kendi küçük Abaza halkımın temsilcisi değil, tüm Karaçay-Çerkesya’yı temsil ediyordum!”

 

Burada Çikatuyev’in özgeçmişine ara verelim ve Edebiyat Enstitüsü’nün arşivinde saklanan özel ve eğitim dosyalarına müracaat edelim. Söz konusu dosyanın içeriğinin incelenmesi devletin en başlangıç aşamasındaki Abaza şairinin prestijli yüksek öğretim kurumunu kazanmasının tarihini, hakkındaki bilgileri edinmeyi, Stavropol Eğitim Enstitüsü’nden Edebiyat Enstitüsü’ne geçişini aşamalarını daha detaylı olarak öğrenilmesi ve ek bilgilerin edinmesine olanak tanıyor. Belirtmeli ki, sürece pek de kolay olmayan işlem öncülük etmişti.

 

İlk önce,  Çikatuyev’in tavsiye yazısı için Çerkesya’nın Edebiyat Bürosu’na müracaat etmesi gerekiyordu ve 1956 yılı yazın başında gerekeni yapmıştı. 21 martta büronun oturumu H.H. Gaşokov, F.A. Abduljalilov, İ.A. Atmakin, A.N. Ohtov, K.S.-G. Jegutanov’ın katılımı ile gerçekleşmiş ve onda dilekçe incelenerek, şu şekilde karar çıkartılmıştı:

 “Sovyet Yazarları Stavropol Bölgesel Şubesini, SSCB Sovyetler Yazarlar Birliği Sekreterliği’ne bünyelerindeki Gorkiy adlı Edebiyat Enstitüsüne Abaza genç şair Çikatuyev Mihail Hajiyeviç, 1938 doğumlu, Abaza, 1949 y. itibaren VLKSM üyesi, 10 sınıf eğitimli, “Sotsiyalistiçeskaya Çerkesiya” bölgesel gazete redaksiyonu edebiyat grubu üyesi, şairlik alanında 1951 yılından itibaren çalışan, 50’ye yakın şiiri olan,  hakkında  dilekçede bulunmak.

“Sotsiyalistiçeskaya Çerkesiya” bölgesel gazetesi bünyesinde edebiyat grubu başkanı, edebiyat birliği bürosu üyesi Cegutanov K.’yı Çikatuyev’e SSCB Sovyetler Yazarlar Biliği bünyesindeki  Gorkiy adlı Edebiyat Enstitüsü’nü kazanması için tavsiye mektubu yazmasıyla görevlendirmek.”

Protokolün altında edebiyat birliği başkanı H.H. Gaşokov’un imzası bulunuyordu.

Öğrenci Çikatuyev’in özel dosyasında Abaza Milli Gazete edebiyat gubu adına K. Cegutanov tarafından yazılan tavsiye mektubu da bulunuyor:

“1952 yılından itibaren Mihail Çikatuyev söz konusu edebiyat grubunun aktif üyesidir. Bu zaman süresinde bölgesel gazetenin sayfaları, ayrıca Çerkessk Kitap Basımı toplu Abaza mecmualarında yaklaşık 50 şiiri yayınlanmıştır.

Şiirlerinde M. Çikatuyev hayat olaylarının gerçeğini sanatsal araçlarla açıklamaya çalışıyor. Genç yazarın daha tam oturmamış sanatsal stilinde özgülük, benzersizlik hissediliyor. Şiphesiz, Çikatuyev gerçek edebiyatçı olmak için tüm gerekli yeteneklere sahiptir.

M. Çikatuyev sürekli olarak bilgi seviyesini yükseltiyor – okuyor, sanatsal uzmanlığını geliştiriyor. O, şu an Stavropol Eğitim Enstitüsü’nün birinci sınıf öğrencisidir.

Edebiyat grubu M. Çikatuyev’in Gorkiy adlı Enstitü’de eğitimini devam ettirmesi gerektiğini düşünüyor, çünkü hayati eğilimi edebiyata yöneliktir.

Ebebiyat Grubu ortak karar ile M. Çikatuyev’i Gorkiy adlı Enstitü’ye tavsiye ediyor.”

Belgenin tarihi belirtilmemiş, fakat tahmin edilebilir ki, Edebiyat Birliği Bürosu’nun oturumuna en yakın günlerin bir tanesinde, yani 1956y. Mart ayının 20’de olmalıdır.

Yazarlar Birliği Bölgesel Şübe sekreteri V.İ. Turenskaya tarafından imzalanmış olan, Edebiyat Enstitüsü müdürü adına gönderilen eşlik eden mektupta şöyle yazıyordu:

“Genç Abaza şairi Çikatuyev Mihayil Haciyeviç’in dilekçesini, şiirlerini, tercümelerini ve şiirlerinin mota mot çevirisini Size gönderiyoruz.

Sanatsal yarışmaya kabul edilmesini arzu ediyoruz.

Çikatuyev çok ve hırsla çalışıyor, Çerkessk Edebiyat Birliğinin tavsiyesi üzerine kabiliyetli ve geleceği parlak şairdir ve Çikatuyev “Molodoy Leninets” bölgesel gençlere yönelik gazetenin edebiyat grubunun çalışmalarına aktif olarak katılıyor.

Genç Abaza edebiyatında Edebiyat Enstitüsü mezunu hiçbir yazar yoktur.

Çikatuyev’in enstitüye kabulu Abaza edebiyatçılarına genel olarak fayda sağlayacaktır.”

Mektup 2 nisanda hazırlanmıştı. Böylece, Çikatuyev’in belgeleri biyografisinde belirtildiği gibi martta değil de, 1956 y. nisan ayının başlarında Edebiyat Enstitüsünü gönderilmişti.

Devamı gelecektir...