International Association for Assistance to the Abaza-Abkhazian ethnos «Alashara»

Аҧҟаҧҵа рыдыркылеит, АААК ахеилак алхыуп

Принят Устав и избран Совет ВААК


Хәажәкыра 22 рзы Аҟәа имҩаҧысит Адунеизегьтәи аҧсуа-абаза Конгресс VII  Аизара ду аҩбатәи аилатәара.

Аизара ду актәи ахәҭа мҩаҧысит Аҟәа 2017 шықәса,ҧхынҷкәын 7 инаркны 9-нӡа. Усҟан аделегатцәа, аиҿкаара аҧҵоижьҭеи 25 шықәса ирҭагӡаны раҧхьаӡа акәны рыбжьы рҭиит аструктура аиҭакрақәа алагаларазы. Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩыс далхын еицырдыруа аҵарауаҩ, амеценат, ауаажәларратә усзуҩы Мусса Екзеков, АААК анагӡаратә маӡаныҟәгаҩыс далхын Инар Гыцба, уаанӡа Аҧсны ацҳаражәҳәаҩыс Ҭырқәтәыла иҟаз.

Аҧсныи, Урыстәылеи, Ҭырқәтәылеи, Шьамтәылеи, Иорданиеи рҟынтә 208-ҩык  аделегатцәа злахәыз уажәтәи аилатәара иацнаҵеит, ҧхынҷкәынтәи аизара ду. Аилатәарақәа ҩба ирыбжьанакыз аамҭа иалагӡаны аус адулара хыркәшан аҧҟаҧҵа апроект, ишьақәыргылан Иреиҳаӡоу ахеилаки аревизиатә комиссиеи рлахәылацәа рсиа, аус адулан Адунеизегьтәи аинтернет-портал abaza.org.

Аизара ду иалахәыз зегьы бзиала шәаабеит ҳәа раҳәо дықәгылеит Аҧсны ахада иабжьгаҩ Владимир Занҭариа. Аҧсуа-абаза жәлар рконгресс ахьӡала Рауль Ҳаџьымба  адгылареи азеиӷьашьарақәеи шааицҳаз атәы иҳәеит.

Аделегатцәа рҿаҧхьа дықәгыло Адунеизегьтәи аҧсуа-абаза Конгресс Иреиҳаӡоу Ахеилак ахантәаҩы Мусса Екзеков иазгәеиҭеит, иахьа ишышьҭаҵаз абаза жәлар реидкыларазы иаҧҵахо апрограммақәа рынагӡаразы ауасхыр. Иара еиҭеиҳәеит АААК аусуреи апланқәеи ртәы: «Раҧхьаӡа акәны аҧҟаҧҵаҿы аус адаҳулеит Адунеизегьтәи аконгресс алахәразы аҧҟара. Аҧсны аиустициа аминистрраҿы Аҧҟаҧҵа ашәҟәы ишааҭаргалалак, Иреиҳаӡоу ахеилак аҟынтәи арегионқәа зегьы рыхьӡала иалххоит ахаҭарнакцәа рпрезидиум. Ашықәс иалагӡаны арегионқәа зегьы рыла иазырхиахоит, ирыдыркылоит ҳетнос аҿиара иазку Апрограммақәа. Сынтәа ҳара зегьы ҳҽалаҳархәуеит Аҧсны, Ҟарачы-Черқьес, Ҭырқәтәыла  инагӡахо апроектқәа аус рыдулара. Урҭ, иаҳҳәап, абаза жәлар ркультура Амш,  «Абаза игры» захьӡу аспорттә проект, иара убас «Аҟазара афестиваль».  

Москватәи аҧсуа диаспора аиҳабы Беслан Агрба  иазгәеиҭеит еиуеиҧшым адунеи атәылақәа рҿы инхо  аҧсуа-абаза жәлар зегьы рзы шҳасабтә хадоу – Аҧсны аиқәырхареи аҿиареи. 

"Сара сеигәырӷьеит аҧҟаҧҵа апунктқәа, ҳџьынџьуаа рҭоурыхтә ҧсадгьыл ахь рырхынҳәразы ихамҧадатәу аҭагылазаашьа аҧҵареи, аҳәынҭқарра аҿиара ралахәреи ртәы ахьарбоу. Ҳара иҳамоуп ҳхатәы ҳәынҭқарра, уи иалаҽхәартә еиҧш алшара рымам   егьырҭ адунеи ажәларқәа зегьыҵәҟьа, убри аҟынтә адунеи  иаланхо аҧсуаа иҳалшо зегьы ҟаҳҵароуп уи аиқәырхареи арҿиареи рзы", — ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит Агрба.

Аҧсны ауааҧсыра рхыҧхьаӡара акыр еиҳау аҧсуа-абаза диаспора ду алшарақәа ҳасаб рзуны ҳхы иаҳархәароуп аҳәынҭқарра аргылараҟны ҳәа агәра ганы дыҟоуп москватәи аҧсуа диаспора аиҳабы.

Изныкымкәа анапеинҟьабжьқәа еиҧдырҟьоз, ацәанырра ӷәӷәа зныҧшуаз ақәгыларақәа ируакын Ҭырқәтәыла иҟоу аҧсуа культуратә центрқәа рфедерациа ахантәаҩы Аҭанур Аҟәысба. Зегь реиҳа зхыҧхьаӡара рацәоу хәышә ныз:ьҩык иҟоу аҧсуа диаспора аҧхьагыла иазгәеиҭеит, абаза жәлар  рҿаҧхьа иқәгылоу – ари амилаҭтә хдырра ацәыӡразы ашәарҭара шакәу.  Аҟәысба ҿырҧштәыс иааигеит Ҭырқәтәыла иҟаз аиланхарҭақәа жәпакы, анкьа зны иаҧсыуа қыҭақәаз, аха хәыҷы-хәыҷла ииаӡааит, ауааҧсыра ирцәыӡит изхылҵыз рмилаҭтә культура, ирхашҭит рбызшәа. Хымҧада, ажәлар рымчқәа зегьы еидкылатәуп аҧсуаа, абазақәа ркультура аиқәырхареи арҿиареи, абызшәа аиҭарҿиареи рзы аҭагылазаашьақәа аҧҵаразы ҳәа агәра ганы дыҟоуп ҭырқәтәылатәи аҧсуааи абазақәеи раҧхьагыла. "Ҳара иаанаҳмыжьроуп ҳашьцәеи ҳаҳәшьцәеи, урҭ рҭоурыхтә ҧсадгьыл ахь изыхнымҳәыргьы, рынхарҭаҟны иаангыларц рыӡбазаргьы. Убраҟагьы ҳрыцхраароуп, дара аҧсуаа ирыхәҭакны рхы рбаларц азы", — иҳәеит иара.

Аизара ду аделегатцәа АААК аҧҟаҧҵа ҿыц рыдыркылеит, иалырхит Иреиҳаӡоу Ахеилак алахәылацәа, уи иалалеит 26-ҩык:

Аҧсны ахьӡала – Марина Барцыц, Арда Ашәба, Џьамбул Инџьгьиа, Виачеслав Чрыгба, Нури Кәарҷиа, Инвер Алшәындба;

Урыстәылатәи афедерациа ахьӡала – Олег Барцыц, Беслан Агрба, Беслан Кобахьиа, Мурадин Урчуков (Москва); Мухадин Шенкао, Рамазан Мхце, Заур Дзугов, Армида Чагова (Ҟарачы-Черқьестәи Ареспублика); Владимир Пшеноков, Руслан Кармов (Ҟабарда-Балкартәи Арспублика);

Ҭырқәтәылатәи Ареспублика ахьӡала – Аҳмаҭ Ҳапат (Џьеилан), Мураҭ Махариа (Гиумиушь), Мураҭ Гьечба (Иылдырымгьеч), Мехмеҭ Али Гиуль (Дохмаа), Ерджан Башныхә, Ведат Мекер;

 Иордантәи Хашимиттәи Акралра аҟынтә: Ануар Чкәуа;

 Европа ахьӡала: Ерқан Ҳаџьымба;

 Аҷара ахьӡала: Натали Лазба;

Шьамтәыла ахьӡала: Шараф Маршьан.

АААК Иреиҳаӡоу Ахеилак апрезидиум иалалеит Виачеслав Чрыгба, Беслан Агрба, Ахмет Хапат, Рамазан Мхце, Руслан Кармов, Ануар Чкәуа, Ерқан Ҳаџьымба, Натали Лазба, Шараф Маршьан.

Алахәылацәа ирыдгалан АААК аинтернет портал ҿыц abaza.org, уи напхгара азылуеит Амина Лазба. Лара лажәақәа рыла апортал ацхыраара ҟанаҵоит "Аҧсны аҳаҭыр адунеи аинформациатә қәыҧшылараҟны ашьҭыхра". Апортал шьақәгылоуп аблок хадақәа хҧа рыла: актәи аҟны еиҭаҳәахоит аконгресс аусура, Аҧсныи уи анҭыҵи аҧсуа-абаза жәлар рыҧсҭазаашьа атәы. Аҩбатәи адырра ҟанаҵоит аетнографиа, акультура, афольклор, иналукааша аҧсуа, абаза усзуҩцәа рыҧсҭазаара ртәы. Ахҧатәи аблок азкуп аҧсуа диаспора ахаҭарнакцәа реимадара. "Аинформациа зегьы анылоит ф-бызшәак рыла – аҧсуа, абаза, аурыс, аҭырқә, араб,англыз бызшәақәа рыла", – ҳәа азгәалҭеит Амина Лазба.  

Аизара ду аҟны, убасгьы иалацәажәан аиҿкаара абиуџьет.

Иҳаҩсыз Аизара ду ахәшьара аҭо уи алахәцәа руаӡәык, аетнограф-кавказҭҵааҩ, москватәи аҧсуа диаспора ахаҭарнак Иури Анчабаӡе иҳәеит: "Ари иналукааша хҭыс дууп ауаажәларратә ҧсҭазаараҟны аҵыхәтәантәи аамҭазы, избанзар Аконгресс иалахәын Аҧсны ахаҭарнакцәа реиҧш, Ҟарачы-Черқьес, Ҟабарда-Балкариа, Ҭырқәтәылатәи, Шьамтәылатәи  ҳдиаспорақәа. Зегьы раҧхьа иргыланы Аконгресс ишьақәнарӷәӷәеит ҳдиаспора аҽеидкылараз ирымоу агәазыҳәара".