Abaza-Abhaz etnosu «Alashara» Yardımlaşma Uluslararası Birliği

Bestekar Toto Acapua 80 Yaşında

Композитору Тото Аджапуа – 80 лет


Uzun verimli çalışmasından dolayı uzun liste oluşturacak ödül, makam ve onurlu payelerin sahibi Toto Taraşeviç Acapua 10 martta 80 yıllığına girdi: “Abhazya Cumhuriyeti Onurlu Sanat Çalışanı”, “AC Halk Sanatçısı”, Dünya Halkları’nın Ruh Birliği Akademisi’nin akademisyeni, SSSB Bestekar Birliği’nin üyesi, AC Bestekar Birliği’nin başkan yardımcısı ve AC Musiki Fonu’nun müdürü, Abhazya Ordusu binbaşısı, RF Kazak Ekonomi Birliği’nin generali, “Şarkı Söyle Abhazya!” konser grubunun sanatsal yöneticisi, Abhazya Devlet Filarmonisi solisti, AC “Leon” ve “Şan ve Şeref” nişanları, “Atayurdu Şerefine” RF ve AC Savunma Bakanlığı “Şanlı Askeri” madalyaları, “Güzellik ve İyilik Dünyayı Kurtaracak“festivalin “Kalbimi Çocuklara Bağışlıyorum” uluslararası altın nişanın sahibi (Moskova – 2016), “Savaş Tarihi” ödülün sahibi, “Nalçik – Mutluluğun Nalı” Uluslararası Yarışması altın madalya sahibi, “Toto Acapua” Abhazya Müziği’ne Destek Hayır Fonu’nun başkanı.

Abhazlarda şöyle bir deyim var: “Ağaç kökleri sayesinde, insan ise akrabaları sayesinde diri kalır”. Toto Acapua’nın manevi gücü ve insancıllığı, bazen de çevreyi taşkınca anlayışı doğup, büyüdüğü ocağın merkezinde saklanıyor. Toto Taraşeviç’in kişiliğini anlamak için Oçamranskiy Bölgesi Otap dağlık köyünde bulunmak, kuşların cıvıltısını ve temiz şelalerin akıntısını duymak gerekiyor.

Toto Acapua, Abhazya’da uzun yaşamıyla tanınan Taraş Acapua’nın oğludur, annesi ise Bagateliya sülalesindendir.

Toto çocukluğundan müziği sevmiş, baba ocağında müzik sanatının mükemmel halk okulunun görmüştür. Müzikle professiyonel olarak ilgilenmesi biraz daha geç olmuştur. Enstitü yıllarında ilk şarkı müziği “Sandu’yu” şair B. Gurguliya’nın şiirine uyarlamıştır.

Toto Acapua 1964 yılında enstitü ve yüksekokulu aynı zamanda tamamlayarak Tiflis Devlet Konservuatuarı’nın Vokal bölümünü kazanıyor. SSSB halk sanatçısı, ünlü operacı ve mükemmel pedagog olan P. Amiranaşvili’nin öğrencisi olyor.

Toto akşamları Tiflis Opera ve Bale Tiyatrosu’nu ziyaret ediyor, öncül ve ünlü şarkıcıları dinleyerek vokal sanatının sırlarını öğreniyor. İnsanların talihleri, iyilik ve kötülüğün ihtirasları karşıtlığının görüldüğü tiyatro oyunları genç adamın çevreyi algılama hassasiyetini güçlendiriyordu. Amiranaşvili’de iki seneyi okuduktan sonra Toto Acapua diğer pedagoga – Abhazya ile köklü ve kuvvetli bağlarının bulunduğu, ilk Abhazya operası “Alamıs’ın” yazarı Dmitriy Şvedov’a geçiyor.

Toto Acapua konservuatuvarın vokal sınıfını 1969 yılında tamamlamış ve ikinci yüksek eğitim diplomasını almıştır. Abhazya’ya dönünce, yaklaşık iki seney Abhazya Devlet Filarmonya’sı solisti olarak çalışıyor. Aynı zaman Sohum Müzik Yüksekokulu’nda vokal derslerini de vermiştir. Fakat kalbi daha yüksek sanatlara yöneliyormuş. Opera sahnelerinde söyleme isteği onu Tiflis Opera ve Bale Trupu’na getirmiş.

1970 yılında Toto Acapua ilk olarak Z. Paliyaşvili’nin “Daisi” opera sahnesinde öncül parti Kiyazo’yu söylemiş. Şarkıcı ve oyuncu T. Acapua söz konusu sahne şalışmasını onurlu bir şekilde götürmüştür. Onun biraz gürleme tonlu güçlü sesi vatandaşları sahne ilerleyişinde düşmanlarla savaşa çağırıyordu. Dış görünüşü, karakteristik yapısı ve artistik mizacı ile T. Acapua asker başı Kiyazo rolüne çok güzel uyuyordu.

Sonrası onu daha zor olan 19 yılı ünlü İtalyan bestekarı Guizeppe Verdi’nin “Traviata” operasında Georgia Jarman’ın kişiliği uyarlamaya davet ediyorlar.

Yakında Acapua’yı koro kapellası yüklü konser çalışmaları cezbetmiş ve orada assolist ve müdürlük yapıyordu. T. Acapua’nın solistinin olduğu kapella yaklaşık 1500 konseri vermiş. Sadece sanatsal çalışmasının bu sınırı dahi özel kabulu hakediyor.

Acapua’nın uyarladığı şarkılar dinleyicin kalbine çabukça ulaşıyordu. Onlar arasında “Abhazya, Şarkılarımı Sana Söylüyorum”, “Apsnı”, “Apatsha” ve daha birçoğu. Onları okul koro ve amatör gruplar hemen kendilerine uyarlarlardı.

Toto Taraşeviç’in sayesinde koro kapellası için tane daha konser alanını daha elde etmek mümkün olmuştur. Konu XX asrın 70’li yıllarında kullanıma sokulmuş Novo-Afon mağarasıdır. Söz konusu doğa harikasını izlemek için sadece eski Sovyetler Birliği vatandaşları değil, aynı zamanda uzak yabancı ülkelerden de turistler geliyor.

 “Bir keresinde kapella konserlerini mağaranın içinde gösterme fikri gecenin birinde kafama tak etti” diye anlatıyor jübile sahibi. Ve o kapellanın yöneticisi ve orkestra şefi V. Sudakov ile birlikte Kültür Bakanlığına başvurmuş. Üçü birlikte mağaraya gitmiş, alanı seçmiş, yeraltı krallığında ilk önce kendileri söylemiş, şarkının ses tonunu denemişler. Ve tabii ki, söz konusu harika-konserler her tarafta anlatılmaya başlanmış. Haklarında sadece Sovyetler’de değil, daha birçok ülkede yazılar ele alınmış. Örneğin, Japon “Asahi” gazetesi Abhazya hakkında büyük bir yazıyı yazmış, özel olarak da kapella ve onun yeraltında harika duyulan şarkıları hakkında. Kapellanın ilginç programının temelini “Yaralanma Hakkında”, “Abhaz Düğün Türküsü” şarkıları oluşturmuş ve onları Toto Capua güzel şekilde solistliğini yapmıştır.

Müziği üretme isteği onu yeniden öğrencilik sıralarına getiriyor ve o Tiflis Konservuatuvarı Bestekar Bölümünü kazanıyor (1971-1978 y.). Burada kompozisyon sınıfı pedagogu Gürcistan ve Abhazya Emektar Sanat Adamı Şaverzaşvili oluyor.

Diploma çalışması olarak iki kantatı seçmiş: “Sözlerini D. Guliya ve V. Amarşan’ın yazdığı “Abhazya Toprakları Türkücüsü” ve B. Şinkuba’nın “Gidenlerin Sonuncusu” romanından uyarlama “Atayurdu Hakkında Düşünceler”.

Toto Capua yaklaşık 600 civarında eserin yazarıdır. O enstrümental müziği, çocuklar için eserleri yazıyor, fakat bestekarı özellikle kantat-hitabet  ve türkü türleri kendine çekiyor. Eserleri arasında “Büyük Abhaz Duvarı”, “Abrıskap”, “Efrem Eşma”, “Uarbenu”, koreografik suita “Nartaa”, flüt ve fortepiano sonatası, “Çlou”, “Otap”, “Sen Kimsin”, “Atayurdu Hakkında Düşünceler”, simfoni orkestrası için “Abhazya Esprilisi”. Müzik okulları öğrencileri için yaklaşık 80 fortepyano pyesini uyarlamış. Abhazya alfabesinin herbir harfi için uyarlanan 1988 yılında 62 türkü onun tarafından yazılmış.

“Nartaa” koreografik suitasının “Şaratın” Devlet Grubu tarafından icraası Abhazya dışında Macaristan, Hindistan, Sri-Lanka, İsveç, Fransa, Norveç, Finlanda, Cezayir, Tunuz, Faz vb. ülkelerde izlenime sunulmuştur. Abhaz Halk Eposu’nun propagandasında, dans sahnesinde temsillerin oluşturulmasında bestekar Toto Capua’nın mükemmel, aydın, hareketli müziği de önemli katkıda bulunmuştur.

Sanatçı, sahneci Toto Capua bugün dahi müzik yazmaya devam ediyor. Abhazya’nın müzik sanatının gelişiminde yaptığı katkılardan dolayı Toto Acapua’ya XX asrın 80’nci yıllarıdnda “Abhazya Emektar Sanat Çalışanı” onurlu şanı veriliyor. Abhazya Bakanlar Meclisi’nin Kararı ile 1992 yılında ona D.İ. Guliya Devlet Şanı veriliyor.

1992 yılında Gürcü askerleri Abhazya’nın doğusunu ele geçiriyor. İnsanların rengarenk hayallerini savaşın siyah külü ve kanı kaplayıverdi... O zamanlar T. Acapua ve oğlu Oleg’in Gudauta’da Abhazya Savunma Bakanlığı bünyesinde “Aiaaira” adında oluşturdukları savaş şarkıları grubuna, kuşatılmış Sohum’dan bestekar arkadaşı, Cumhuriyet Emektar Sanat çalışanı Konstantin Çengeliya da katılmış. Sağ kalan şarkıcı, dansçıları toplayıp, yeniden yazdıkları şarkıların denemelerini yapmaya başladılar. Tabii ki, kompozisyonların hepsi kahramanlık-vatanseverlik türündendi, ayrıca, repertuvara Abhazların savaş yiğitliklerini anlatan eski halk türküleri de dahil edilmişti.

Şarkı grubu sıkça hendeklerde Vatanı savunan Abhazya Ordusu askerlerinin önünde konserler verirdi. İmkan el verdikçe radyo ve televizyon onları gösterirdi. “Aiaaira’nın” yaptıkları hizmetler çok büyüktür.

Vatan için böylesi korkunç ve zor bir dönemde Toto Acapua’nın savaşların çok öncesinden şekillenen karakteri ortaya çıkmıştı.

Savaş boyunca Toto Acapua akranları ile birlikte çatışmaların en tehlikeleri bölgelerinde yürümüş ve tabii ki şarkıları ile düşman ile yorulmadan “savaşmışlar”. O zor yaman senede yazarın şiirlerine uyarlanmış “Nerede Olursa Olsun, Abhazdır”, “Dağlı” Taburu”, “Geçmeyecek”, “Bacılarımız” ve daha birçok kahramanlık-vatanseverlik konulu şarkılar söyleniyordu.

Acapua’nın büyük savaş şarkıları dizisi arasında kendi sözlerine uyarlanmış bir de Sohum’a Mart saldırısında ölen askerlere adanmış olanı da vardır. “Kardeşlerin Türküsü” de aynı şekilde etkileyici olmuştu. Söz konusu şarkıyla bestekar düşman ile mücadelede Abhaz kardeşlerine yardıma gelen tüm ak saçlı Kafkasya kardeşlerini kaideye kaldırıyor.

Abhazya Cumhuriyeti Başkanı’nın Emriyle besteker 1998 yılı eylül ayında “Abhazya Cumhuriyeti’nin savunmasında gösterilen özel cesaret, özveri ve kahramanlık için” adlı nişana laik görülmüştür.

O, günümüzde Sohum Sanat Okulu onursal Müdürüdür, Vokal ve Bestekar bölümleri yöneticisi, konser çalışmaları sorumlusudur.

Toto Acapua şu an sadece seksen yaşındadır. Yüzyıllık barajı aşmak da onun gibi cesaret ve azamet sahibi bir adam için mesele olmaması gerek.