International Association for Assistance to the Abaza-Abkhazian ethnos «Alashara»

Аҭоурых фотосахьак аҟны

История в одной фотографии

Ҩнаҭацыҧхьаӡа иахӡыӡааны иҵәахуп аҭаацәаратә архив аҟынтәи бзиа иаҳбо, иаҳзааигәоу, еиуеиҧшым абиҧарақәа ирыҵаркуа ауаа рфотосахьақәа. Жәаҳәарада, урҭ рыбжьара иуҧылоит иҳаҩсхьоу ажәытә аамҭа иазкны аинформациа зцу, убри аҟнытә урҭ аҭоурыхтә ҵак ду рымоуп. Урҭ ҭҵаауа уҿыноухар, еилукаар алшоит ҭаацәарак рҭоурых, асеиҧш афотосахьақәа рацәаны еидукылар иаадырҧшыр алшоит атәыла аҭоурых зегьы. Ҷыдала ҳара ҳзы акыр рыҵаркуеит, ҳара ҳазхааным ҳабдуцәа рфотосахьақәа.

Ҳара ҳҭаацәаратә альбом аҟны сара исҧыхьашәеит иџьашьахәу фотосахьак, асахьаҿы ианыз аҷкәынцәа руаӡәк – Ражден Ахба иажәақәа рыла, иҟаҵан иара 1934 шықәсазы.

Уи аҟны хҩык рсахьа ануп, Аҧсны еицырдыруа аҷандар ҵла аҿаҧхьа, уи аҳаракыра 50 метра инеиҳауп, ақәра, аҵарауаа излашьақәдырӷәӷәо ала 1000 шықәса иреиҳауп. Афотоҭыхымҭа ҟаҵоуп Мидарадәы ашҭа агәҭа, анкьа зны аҭауад Баҭа Ачба ихатәыз. Иара арепрессиа изун 1937 шықәсазы, 96 шықәса шихыҵуаз иеихсны дыршьит. Ашықәс рацәа зхыҵуаз абыргцәа излеиҭарҳәоз ала, Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аан аҩхаақәа зыхьчоз асолдаҭцәа, ҳқыҭахь илбаауан, убри аҵла агәаҩараҿы амца еиқәырҵон, аҵла акырынтә амца ацралахьан, убри аҟынтә  иара ашьапаҟны х-метрак ҭашәо агәаҩара аман. Иара убри аҵла ду адацқәа мацара роуп инызкыло. Уахь ҽыла уҭалар ҟалоит, мамзаргьы машьынала.

Афотосахьа иану рхыҧхьаӡараҿы, агәҭа аҽы иақәтәоу Бирам Ахба иоуп (арепрессиа изун, анаҩс 1937 шықәсазы дҭархан).  Армарахь алеи арӷьарахь алеи ивагылоу Нхыҵ Кавказынтәи асасцәа, сабду Шәарахи иашьа еиҵбы Бирами ирзааигәаз рҩызцәа, аишьцәа Текееваа роуп, (урҭ аишьцәа руаӡәы Халид ихьӡзар алшоит). Аҵла иқәтәоу аҷкәын, Ражден Ахба, Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеран, даныхынҳә ашьҭахь иҧсҭазаара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рҟынӡа иҭаацәеи иареи Аҷандара ақыҭан инхон. Аишьцәа Текееваа убас ирҩызцәа гәакьақәан Мусраҭ Ҟалӷьыи, уи иҧа Халиҭи. Лассы-лассы сабдуи иашьеи рахь иаауан асасцәа дахьқәа – рҩызцәа абазақәа, ачерқьесқәа, аҟарачқәа… Ҳабшьҭра рыҧсыжырҭаҿы иҟоуп абазақәа рнышәынҭрақәа, аха дара рыжәлақәа ҳаздыруам, избанзар уи ажәытә аамҭақәа рҭоурых ауп.